20.500.12556/ReVIS-14360 Kineski autonomni transportni sistemi u Evropi: analiza percepcije i stavova javnosti u Evropskoj uniji i na Zapadnom Balkanu magistarski rad studijskog programa drugog bolonjskog stepena Menadžment poslovnih sistema Kitajski avtonomni transportni sistemi v Evropi: analiza percepcije in stališč javnosti v Evropski uniji in na Zahodnem Balkanu Kineski autonomni transportni sistemi sve brže ulaze na evropsko tržište, a njihovo prihvatanje oblikuju faktori koji prevazilaze tehničke karakteristike samih vozila. Rad ispituje kako efekat zemlje porijekla utiče na stavove javnosti prema kineskim autonomnim vozilima u Evropskoj uniji i na Zapadnom Balkanu. Istraživanje se vodi sa četiri istraživačka pitanja: ulogom nacionalnog porijekla u pozicioniranju na tržištu, zabrinutosti oko zaštite podataka, strategijama izgradnje povjerenja i preprekama pri ulasku na evropsko tržište. Korišćen je mješoviti metodološki dizajn koji kombinuje pregled domaće i strane stručne i naučne literature na datu temu, četiri ekspertska intervjua, i anketu na uzorku od 2000 ispitanika u Evropskoj uniji i zemljama Zapadnog Balkana. Podaci su prikupljeni putem platforme 1ka.si. Istraživanje sugeriše da nacionalno porijeklo tehnologije manje utiče na percepciju njenog kvaliteta, a više na to kako korisnici tumače namjere proizvođača. Ispitanici iskazuju umjereno povjerenje u tehničku pouzdanost i softverske nadogradnje, ali znatno niže povjerenje u zaštitu podataka, što ukazuje na normativni efekat zemlje porijekla (eng. Country-of-Origin Effect, COO) mehanizam koji se artikuliše kao kognitivni. Tri hipoteze su potvrđene: veće povjerenje na Balkanu u svim dimenzijama, izraženija sumnja u transparentnost proizvođača u EU i više institucionalno povjerenje u EU. Rad donosi dva originalna nalaza: dvosmjernost COO efekta, prema kojoj kineski proizvođači pogrešno procjenjuju evropsko tržište primjenjujući vlastitu poslovnu logiku, te tzv. »začarani krug« prepreka u kojem se regulatorna fragmentacija, nedostatak iskustva, zahtjevanje stroge regulative i javno nepovjerenje međusobno pojačavaju.Chinese autonomous transport systems are entering the European market at an increasing pace, yet the question is no longer whether they will arrive, but under what conditions they will be accepted. This thesis examines how the manufacturer's national origin shapes public attitudes toward Chinese autonomous vehicles in the EU and the Western Balkans. Four questions guide the research: the role of origin in market positioning, the nature of data protection concerns, trust-building strategies, and barriers to market entry. Data were collected through a mixed-methods approach combining a literature review, four expert interviews, and a survey of 2,000 respondents from EU countries and the Western Balkans via the 1ka.si platform. Findings indicate that national origin shapes perceived intent more than perceived technical quality. Respondents express moderate trust in the technical reliability and software updates of Chinese autonomous vehicles, but significantly lower trust in data protection, consistent with a normative country-of-origin (COO) mechanism masquerading as a cognitive one. Three hypotheses were confirmed: greater trust among Balkan respondents across all dimensions, stronger doubts about manufacturer transparency in the EU, and higher institutional trust in the EU. The study contributes two original findings: the bidirectionality of the COO effect, whereby Chinese manufacturers also misread the European market by applying their own business logic to it, and a vicious circle of barriers in which regulatory fragmentation, inexperience, public distrust and demands for strict regulations mutually reinforce one another.Kitajska avtonomna vozila v zadnjih letih vse intenzivneje vstopajo na evropski trg. Pri tem ne gre več za to, ali se bo ta tehnologija na evropskem trgu uveljavila ali ne, ampak katere pogoje je treba izpolniti, da bo sprejeta na način, ki bo sprejemljiv tako za regulatorje kot za javnost. Pričujoče magistrsko delo to problematiko obravnava skozi prizmo učinka države porekla proizvajalca. Osrednje raziskovalno vprašanje se nanaša na to, kako poreklo proizvajalca oblikuje odnos javnosti do kitajskih avtonomnih vozil. Analiza je zastavljena primerjalno med Evropsko unijo in Zahodnim Balkanom – regijama, ki se bistveno razlikujeta po regulativni ureditvi, gospodarskem položaju in izpostavljenosti kitajskim tehnološkim akterjem. Namen raziskave je razumeti, prek katerih mehanizmov poreklo izdelka vpliva na zaznavanje kakovosti, zanesljivosti in varnosti avtonomnih vozil. Enako je pomembna identifikacija dejavnikov, ki vstop kitajskih proizvajalcev na evropski trg pospešujejo ali zavirajo. Iz tega namena izhajajo štiri raziskovalna vprašanja. Prvo se nanaša na vlogo porekla proizvajalca pri vstopu na trg. Drugo naslavlja skrbi javnosti glede varstva podatkov. Tretje obravnava strategije, s katerimi proizvajalci gradijo zaupanje pri evropskih potrošnikih. Četrto se ukvarja z ovirami, s katerimi se kitajski proizvajalci soočajo pri vstopu na evropski trg. Delo se torej osredotoča na specifično vlogo porekla proizvajalca kot dejavnika, ki oblikuje celosten odnos do izdelka ... efekat zemlje porijekla kineski autonomni transportni sistemi prihvatanje tehnologije Evropska unija Zapadni Balkan country-of-origin effect Chinese autonomous vehicles technology acceptance European Union Western Balkans učinek države porekla kitajska avtonomna vozila sprejemanje tehnologije Evropska unija Zahodni Balkan true false false J. Kovač Srbski jezik (cirilica) Angleški jezik Magistrsko delo/naloga 2026-07-28 11:20:38 2026-07-28 11:20:38 2026-07-29 03:07:01 0000-00-00 00:00:00 2026 0 Maribor 2026 Maribor 85 str., [19] f. pril. 0000-00-00 NiDoloceno NiDoloceno NiDoloceno 0000-00-00 0000-00-00 0000-00-00 656(4-6EU)(497)(043.5) 286203651 Kovac_Jelena_md_2026.pdf Kovac_Jelena_md_2026.pdf 1 9AA709A2F0133A877142FA5EC383846F 8cbd8a29bf4b1ef6c060e32ffe6ce904385787b1810e319e917574f5815cd5b7 9f304852-8a65-11f1-99a3-001a4af901a5 https://revis.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&id=17423 Univerza Alma Mater Europaea 0 0 0